11 Feb 2012

            Η κατάθλιψη αποτελεί μία από τις πιο πολυσυζητημένες ψυχικές διαταραχές ήδη γνωστή από τους αρχαίους χρόνους, καθώς ο Ιπποκράτης μας δίνει λεπτομερή περιγραφή της. Γιατί όμως όλοι στις μέρες μας μιλάμε και γνωρίζουμε για αυτήν; Η απάντηση είναι πρόδηλη, αφού ένα μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού πάσχει. Εκατό εκατομμύρια άνθρωποι σε παγκόσμια κλίμακα υποφέρουν από κατάθλιψη και ένα 10 με 20% του γενικού πληθυσμού θα αρρωστήσει κάποια στιγμή στη ζωή του. Τα νούμερα αυξάνονται αν βάλουμε μέσα σε αυτά περιόδους θλίψης που δεν είναι αρκετά έντονες και εκτεταμένες για να διαγνωστούν ως κλινική κατάθλιψη. Τέτοιες φάσεις είναι παρούσες στη ζωή πολλών ανθρώπων σε περιόδους αλλαγών και προσαρμογής, σε απώλειες αγαπημένων προσώπων, αλλαγές τόπου κατοικίας, εργασίας, σωματικής ή άλλης ψυχικής αρρώστιας.

            Τα όρια μεταξύ της θλίψης και της κλινικής κατάθλιψης είναι πολλές φορές δυσδιάκριτα. Για να εκτιμήσουμε μία τέτοια περίπτωση λαμβάνουμε υπόψη μας τη χρονική διάρκεια, την ύπαρξη ή όχι εξωτερικού ερεθίσματος και πόσο σοβαρού ερεθίσματος που να προκαλέσουν αυτήν την διαταραχή διάθεσης, την ένταση των συμπτωμάτων και σε τελική ανάλυση κατά πόσο αυτή η ψυχική κατάσταση έχει επηρεάσει την λειτουργικότητα του ατόμου, την ικανότητά του να φροντίζει τον εαυτό του, να εργάζεται, να αλληλεπιδρά με τους ανθρώπους του κοινωνικού του περιβάλλοντος.

            Τα συμπτώματα της κατάθλιψης είναι η καταθλιπτική διάθεση, η ανηδονία δηλαδή η αδυναμία του ατόμου να νιώσει ευχαρίστηση ή χαρά,  η αίσθηση κόπωσης, η επιβράδυνση της σκέψης, του λόγου και της κίνησης, απώλεια όρεξης, αϋπνία ή υπνηλία, έλλειψη σεξουαλικής διάθεσης, συναισθήματα και σκέψεις ανημπόριας, αναξιότητας, ντροπής και ενοχών, συναισθήματα ανικανότητας, απαισιοδοξίας και απελπισίας, άγχος και πολλές φορές σκέψεις θανάτου και αυτοκτονίας. Συνήθως δεν βλέπουμε όλα αυτά τα συμπτώματα σε ένα άτομο αλλά ακόμη και μερικά από αυτά αρκούν για να διαγνώσουμε την συγκεκριμένη διαταραχή. Επίσης και η ένταση των συμπτωμάτων διαφέρει σε μερικούς ανθρώπους συναντάμε μόνο παράλογες ιδέες για τον εαυτό τους, τους άλλους και τον κόσμο, όπως δεν αξίζω τίποτα, δεν με αγαπάει και δε με σκέφτεται κανείς, όλα θα πάνε χάλια στη ζωή μου και κανείς δεν μπορεί να με βοηθήσει και φτάνουν έως τις βαριές εκείνες περιπτώσεις που ο ασθενής παραμένει κλινήρης χωρίς την δύναμη να μπορεί να σηκωθεί από το κρεβάτι του και έχει σοβαρές διαταραχές όρεξης, λόγου και σκέψης.

            Η αυτοκτονία είναι μία άλλη διάσταση της κατάθλιψης που υπαγορεύει και την σοβαρότητά της ως ασθένειας. Η αυτοκτονία φαντάζει πολλές φορές η μόνη διέξοδος ενός καταθλιπτικού, ο μόνος τρόπος να απαλλαγεί από την θλίψη και την οδύνη του. Αντίθετα με ότι πιστεύουν πολλοί οι καταθλιπτικοί συνήθως εκφράζουν την διάθεση τους να αυτοκτονήσουν και καμιά φορά μιλούν και για τον τρόπο που έχουν σκεφτεί για να το κάνουν. Όσο πιο καλά οργανωμένο και λεπτομερές είναι ένα σχέδιο τόσο και πιο πιθανό το άτομο να προσπαθήσει να το εφαρμόσει. Το οικογενειακό περιβάλλον πρέπει να είναι ιδιαίτερα ενημερωμένο και έτοιμο να αντιμετωπίσει πιθανές απόπειρες αυτοκτονίας, όταν υπάρχουν αυτά τα στοιχεία.

            Και πως μπορεί κάποιος να απαλλαγή από αυτήν την ασθένεια; Στις μέρες μας η φαρμακοθεραπεία είναι πολύ αποτελεσματική και έχει επιδείξει θεαματικά αποτελέσματα. Από την άλλη υπάρχει πάντα και το ψυχολογικό υπόβαθρο του καταθλιπτικού, ένας οργανωμένος τρόπος σκέψης και συμπεριφοράς που φαίνεται να είναι αναποτελεσματικός και που δεν μπορεί να απαντήσει στις προκλήσεις της ζωής με θετικό και λειτουργικό τρόπο, αλλά με την κατάθλιψη. Για να διασφαλίσουμε ότι η κατάθλιψη θα ξεπεραστεί και δεν θα επιστρέψει ξανά στο μέλλον χρειάζεται μία ψυχοθεραπευτική προσέγγιση, ώστε το άτομο να μάθει λειτουργικούς και προσαρμοστικούς τρόπους αντίδρασης. Ωστόσο το μεγαλύτερο πρόβλημα που πρέπει να ξεπεραστεί βρίσκεται μέσα στην ίδια τη φύση της ασθένειας είναι η σκέψη ότι κανείς και τίποτα δεν μπορεί να με βοηθήσει. Έτσι ουσιαστικά λείπει το κίνητρο από μία μεγάλη ομάδα ασθενών να ζητήσει βοήθεια, αφού λείπει η ελπίδα για το μέλλον, για μία καλύτερη ζωή. Όσο πιο σοβαρή είναι μία κατάθλιψη τόσο και πιο έντονη είναι αυτή η αίσθηση ανημπόριας και αβοήθητου και τόσο πιο δύσκολη γίνεται η θεραπεία.

            Το μέλλον δεν φαίνεται να μας δίνει αισιόδοξα στοιχεία για την μείωση της συχνότητας της ασθένειας, καθώς η αυξητική της πορεία συνδέεται άμεσα με την κοινωνικοπολιτική και οικονομική πραγματικότητα. Αλλά είμαστε αισιόδοξοι για τους νέους τρόπους αντιμετώπισης, για την δημιουργία πιο ασφαλών και αποτελεσματικών φαρμάκων και για την πρόοδο των ψυχοθεραπευτικών θεωριών και τεχνικών. Θα πρέπει όμως να αναλογιστούμε πως θα μπορέσουμε σαν κοινωνία να προσανατολιστούμε σε τρόπους αντιμετώπισης που να στοχεύουν στην ρίζα και όχι στις ορατές άκρες των ψυχικών προβλημάτων.

[top]
Η Συντάκτρια


Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια. Συμβουλευτική-ψυχοθεραπεία παιδιών, εφήβων, ενηλίκων, ζευγαριών.

Απαντήστε