25 Jan 2012

    Άγχος η λέξη προέρχεται από το αρχαίο ρήμα άγχω που σημαίνει πνίγω. Φυσικά δεν προέρχεται τυχαία από αυτή τη λέξη αφού το υποκειμενικό αίσθημα του άγχους είναι αυτό της πνιγμονής, του σφιξίματος και του βάρους. Πως δημιουργείται όμως και γιατί είναι τόσο δύσκολο να το αντιμετωπίσουμε και πως μπορεί να βλάψει την υγεία μας;

    Η αλήθεια είναι το άγχος είναι ένα παλιό και αγαπημένο μας φιλαράκι, το αποκτήσαμε μέσω της εξέλιξη του είδους μας και το διατηρήσαμε γιατί μας έδινε ένα μοναδικό προνόμιο για την επιβίωσή μας, την ετοιμότητα σε φυσικούς κινδύνους. Πιο συγκεκριμένα όταν ο άνθρωπος αντιλαμβανόταν μία φυσική απειλή, ένα άγριο ζώο ή έναν εχθρό εγειρόταν ο μηχανισμός που είναι γνωστός ως «φυγής ή πάλης» και ο οποίος προετοίμαζε τον οργανισμό για να πολεμήσει ή να τραπεί σε φυγή. Για την ετοιμότητα αυτή απαιτούνταν αύξηση του καρδιακού παλμού και του ρυθμού της αναπνοής, εφίδρωση, συστολή των μυών και του στομάχου κτλ. Έτσι ο οργανισμός ήταν σε εγρήγορση και έτοιμος να προστατευτεί και να επιβιώσει. Αυτά ακριβώς είναι και τα συμπτώματα που περιγράφει κάποιος όταν βιώνει άγχος ή ακόμη και πανικό. Είναι ο ίδιος αυτός μηχανισμός που εγείρεται. Και τώρα εύλογα γεννιέται το ερώτημα γιατί εφόσον δεν υπάρχουν στις μέρες μας τόσο έντονοι φυσικοί κίνδυνοι για την επιβίωση μας εμείς συνεχίζουμε να λειτουργούμε έτσι;

    Το κλειδί σε αυτήν την ιστορία είναι η αίσθηση της απειλής, την οποία βιώνουμε οι περισσότεροι. Τι θα γίνει αν αργήσω στη δουλειά; Αν ο σύντροφός μου δυσαρεστηθεί μαζί μου; Αν δεν καταφέρω να αντεπεξέλθω στις ανάγκες του σπιτιού, των παιδιών; Πίσω από κάθε τέτοιο ερώτημα κρύβεται ο φόβος μας για μία καταστροφή. Αν αργήσω στη δουλειά θα την χάσω και δε θα έχω χρήματα, δεν θα μπορέσω να βρω άλλη και θα μείνω στο δρόμο. Αν ο σύντροφος δυσαρεστηθεί θα με παρατήσει και θα μείνω μόνος και δεν θα μπορέσω να τα καταφέρω ή δεν θα βρω ποτέ σύντροφο και θα πεθάνω μόνος. Αυτές είναι σκέψεις που τις περισσότερες φορές δεν περνάνε στην συνείδησή μας πρέπει να ψάξουμε πολύ για να τις ξεθάψουμε αλλά είναι και σκέψεις που όλοι έχουμε καλά κρυμμένες βαθειά μέσα στο κεφάλι μας. Αυτές οι σκέψεις πυροδοτούν και την αίσθηση ότι βρισκόμαστε υπό απειλή και ξυπνούν το παλιό μας φιλαράκι το άγχος…

    Η διαφορά από τους προγόνους μας είναι ότι όταν εκείνοι στις φυσικές απειλές ενεργοποιούσαν το σύστημα φυγής και πάλης το εκτόνωναν κιόλας είτε πολεμώντας είτε φεύγοντας. Έτσι ο οργανισμός μετά επέστρεφε στην πρότερη κατάσταση αυτή της ηρεμίας (αν τη γλίτωνε φυσικά). Σήμερα όμως που το άγχος δεν αποτελεί απάντηση σε φυσικό αλλά σε ψυχογενή κίνδυνο εμείς αυτό που κάνουμε ουσιαστικά είναι να ξυπνάμε το παλιό μας φιλαράκι και να το κρατάμε έτσι ξύπνιο δίπλα μας όλη τη μέρα, χωρίς να δουλέψουμε τη σκέψη μας, να νιώσουμε ασφαλείς για να το στείλουμε και πάλι για ύπνο. Έτσι το άγχος παραμένει, γιατί ένας εσωτερικός φόβος το πυροδοτεί, μία εσωτερική αίσθηση απειλής και για να το αποβάλουμε πρέπει να εξαλείψουμε αυτόν τον φόβο, που πολλές φορές δεν είναι τόσο εύκολο να τον καταλάβουμε…

    Και πως τώρα όλα αυτά συνδέονται με τις αρρώστιες; Πρώτον όταν έχουμε συνέχεια τον οργανισμό μας σε εγρήγορση καταστέλλουμε το ανοσοποιητικό μας σύστημα. Η άμυνα του οργανισμού πέφτει και είμαστε πιο ευπαθείς σε μολύνσεις, λοιμώξεις, ιώσεις. Επίσης, όταν βάζουμε τα μισά μας συστήματα να δουλεύουν σαν τρελά είναι λογικό ότι κάποτε θα τα παίξουν… έτσι αυξάνεται ο κίνδυνος για καρδιακές παθήσεις, παθήσεις του στομάχου και του εντέρου όπως έλκη και σπαστικές κολίτιδες, αλλά και πολλά άλλα που τα χαρακτηρίζουμε ψυχοσωματικά.

    Το αλκοόλ, το κάπνισμα, τα ψώνια οι βαλεριάνες και τα ηρεμιστικά προσφέρουν μερική ανακούφιση γιατί δεν πολεμούν την αιτία, τις ιδέες που γεννούν και συντηρούν το άγχος, αλλά προσπαθούν να παραπλανήσουν το μυαλό, να του βάλουν μία τρικλοποδιά, να το μπερδέψουν, για να ηρεμήσουν…

    Οπότε ας μην καταφεύγουμε σε επιφανειακές, μη αποτελεσματικές λύσεις. Ας μπούμε στην διαδικασία να ακούσουμε τι μας λέει ο εαυτός μας, τι θέλει, τι φοβάται, τι μπορούμε να κάνουμε για να νιώσει ασφαλής και ευτυχής; Μέσα μας είναι το κλειδί που ανοίγει και κλείνει τον διακόπτη μήπως όμως δεν μάθαμε ποτέ να ψάχνουμε στα πιο βαθιά και σκοτεινά μας μέρη;

[top]
Η Συντάκτρια


Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια. Συμβουλευτική-ψυχοθεραπεία παιδιών, εφήβων, ενηλίκων, ζευγαριών.

Απαντήστε